GDPR Cookie Consent by Free Privacy Policy

Edrychwch ar ein rhestr o gyrsiau israddedig i weld yr hyn sydd gennym i'w gynnig

WGU Logo
WGU ten years

Datganiad Llywodraeth Gorfforaethol

Datganiad Llywodraethu Corfforaethol

Mae Prifysgol Glyndŵr Wrecsam wedi ymrwymo i ddangos yr arfer orau ym mhob agwedd o lywodraethu corfforaethol. Mae’r grynodeb hon yn disgrifio’r modd mae’r Brifysgol wedi gweithredu’r egwyddorion llywodraethu da yn ystod y flwyddyn a hyd at ddyddiad cymeradwyo’r datganiadau ariannol.   

 

Mae gan y Brifysgol ddyletswydd i gynnal trafodion mewn modd cyfrifol a thryloyw, ac i ystyried gofynion cyrff cyllido, y safonau mewn bywyd cyhoeddus a gyhoeddwyd gan Bwyllgor Nolan, y Cod Cyfun, Cod Llywodraethu Corfforaethol y Deyrnas Unedig fel mae’n berthnasol i Addysg Uwch a Chod Llywodraethu Addysg Uwch y Pwyllgor Cadeiryddion Prifysgolion (2014) [fel y’i diwygiwyd].

 

Mae Bwrdd Llywodraethwyr y Brifysgol yn gyfrifol am systemau rheolaeth fewnol y Brifysgol a’r Grŵp, ac am adolygu eu heffeithiolrwydd. Dyluniwyd systemau o’r fath i reoli yn hytrach na dileu’r risg o fethu â chyflawni polisïau, nodau ac amcanion a gall ddarparu sicrwydd rhesymol yn unig, nid absoliwt, ynghylch colledion neu gamddatganiadau perthnasol. 

 

Mabwysiadodd y Bwrdd Llywodraethwyr ddatganiad prif gyfrifoldebau, a gyhoeddir ar wefan y Brifysgol. Mae’r datganiad hwn yn nodi cyfrifoldebau’r Bwrdd o ran cynnal busnes cyhoeddus yn briodol, cynllunio strategol, monitro effeithiolrwydd a pherfformiad, cyllid, archwilio, rheoli’r ystad, rheoli adnoddau dynol, cydraddoldeb ac amrywiaeth, lles myfyrwyr, iechyd a diogelwch a phenodi Swyddogion y Brifysgol. 

 

Mae’r Bwrdd Llywodraethwyr yn cyfarfod o leiaf bum gwaith y flwyddyn ac mae ganddo nifer o bwyllgorau:

 

Y Pwyllgor Archwilio; y Pwyllgor Strategaeth a Chyllid; y Pwyllgor Adnoddau Dynol; y Pwyllgor Cydnabyddiaeth Ariannol a’r Pwyllgor Llywodraethu ac Enwebiadau. Mae gan bob un o’r pwyllgorau hyn gyfansoddiad ffurfiol a chylch gwaith, ac maent yn cynnwys aelodau annibynnol yn bennaf. Cadeirir pob pwyllgor gan lywodraethwr annibynnol. Mae pob pwyllgor yn adolygu ac yn myfyrio ar eu gwaith ac yn darparu adroddiad blynyddol i’r Bwrdd Llywodraethwyr. 

 

Mae gan y Pwyllgor Strategaeth a Chyllid gylch gorchwyl ariannol yn ogystal â strategol. O ran ei gylch gorchwyl ariannol, mae’r Pwyllgor yn ystyried ac yn argymell cyllidebau blynyddol y Brifysgol a’r Grŵp i’r Bwrdd Llywodraethwyr ac yn monitro’r perfformiad yn erbyn y cyllidebau.  O ran ei gylch gorchwyl strategol mae’r Pwyllgor yn monitro materion strategol ac yn cynghori’r Bwrdd Llywodraethwyr ynghylch cyfeiriad strategol y Brifysgol yn ogystal â rhoi ystyriaeth ddechreuol i a chynghori’r Bwrdd ar fusnes o bwys penodol neu’n arbennig o gymhleth nad yw’n dod o dan gylch gorchwyl pwyllgorau eraill y Bwrdd.

 

Mae’r Pwyllgor Llywodraethu ac Enwebiadau’n cyfarfod hyd at dair gwaith y flwyddyn ac yn gwneud argymhellion i’r Bwrdd Llywodraethwyr o ran penodi llywodraethwyr newydd yn unol â’r Offeryn ac Erthyglau Llywodraethu a rheolau sefydlog y Brifysgol. Mae’r Pwyllgor yn cynnwys un aelod allanol cyfetholedig nad yw’n aelod o’r Bwrdd Llywodraethwyr. Mae’r Pwyllgor yn monitro cydbwysedd y sgiliau, arbenigedd a phrofiad ymhlith yr aelodaeth, ar ran y Bwrdd, er mwyn sicrhau ei fod yn darparu arweinyddiaeth briodol i’r Brifysgol i weithredu’n effeithiol wrth gadw trosolwg ar faterion y Brifysgol. Ceisia’r Bwrdd ddileu unrhyw rwystrau a allai atal pobl rhag mynegi diddordeb mewn bod yn aelod o’r Bwrdd ac mae’r Pwyllgor yn croesawu ceisiadau gan bobl o bob cefndir i’w hystyried ar gyfer eu penodi wrth chwilio i lenwi seddi gwag, gyda’r nod o sicrhau aelodaeth gytbwys sy’n adlewyrchu amrywiaeth y Brifysgol, ei gweithgareddau a’r rhanbarth. Gwelwyd cwymp bychan o’i gymharu gyda 2016/17 o ran cydbwysedd rhywedd yr aelodaeth yn ystod 2017/18, gyda 61% yn wrywaidd a 39% yn fenywaidd, sy’n rhoi’r Brifysgol ychydig yn uwch na’r cyfartaledd o 36% o ferched mewn swyddi ar gyrff llywodraethu sefydliadau Addysg Uwch yn Lloegr, 38% yn yr Alban a 34% yng ngogledd Iwerddon a Chymru[1]. Bydd y Pwyllgor Llywodraethu ac Enwebiadau yn ceisio gwella cydbwysedd rhywedd ac amrywiaeth cyffredinol y Bwrdd wrth recriwtio i swyddi gwag yn ystod 2018/19.

 

Mae’r Pwyllgor Llywodraethu ac Enwebiadau yn cyflwyno argymhellion i’r Bwrdd ar faterion arferion da llywodraethu hefyd. Yn ystod y flwyddyn gwnaeth y Pwyllgor nodi’n benodol y diweddariad i God Llywodraethu Addysg Uwch y Pwyllgor Cadeiryddion Prifysgolion (2014) a’i berthynas gyda’r Cod Cydnabyddiaeth Ariannol Uwch Staff Addysg Uwch y Pwyllgor Cadeiryddion Prifysgolion sy’n eithrio’r Is-ganghellor yn benodol rhag bod yn aelod o’r Pwyllgor Cydnabyddiaeth Ariannol; a Chadeirydd y Bwrdd rhag cadeirio’r Pwyllgor Cydnabyddiaeth Ariannol. Cymeradwyodd y Bwrdd gylch gwaith diwygiedig y Pwyllgor i adlewyrchu’r newid yma yn yr aelodaeth. 

 

Mae’r Pwyllgor Adnoddau Dynol yn cyfarfod bedair gwaith y flwyddyn ac yn monitro iechyd a diogelwch, materion cydraddoldeb ac amrywiaeth ac yn ystyried data’n ymwneud â staff a pholisïau a gweithdrefnau. Mae’r Pwyllgor yn cynnwys un aelod allanol cyfetholedig nad yw’n aelod o’r Bwrdd Llywodraethwyr. 

 

Yn arferol mae’r Pwyllgor Cydnabyddiaeth Ariannol yn cyfarfod unwaith y flwyddyn, ond cyfarfu ddwywaith yn ystod 2017/18, i ystyried fersiwn ddrafft Cod Cydnabyddiaeth Ariannol Uwch Staff y Pwyllgor Cadeiryddion Prifysgolion ac ymateb iddo. Gwnaeth ail gyfarfod y Pwyllgor ym mis Mehefin 2018 ystyried tâl deilyddion uwch swyddi yn unol â’r arfer flynyddol, a chyflwyno adroddiad i’r Bwrdd llawn ar ei benderfyniadau. Hefyd gwnaeth y Pwyllgor adolygu ac argymell i’r Bwrdd Ddatganiad Polisi Tâl ar gyfer 2016/17 at ddibenion cyhoeddi.

 

Mae’r Pwyllgor Archwilio yn cyfarfod bedair gwaith y flwyddyn, gydag archwilwyr mewnol ac allanol yn bresennol. Mae’r Pwyllgor yn cynnwys tri aelod allanol cyfetholedig o’r sector cyhoeddus a’r sector preifat, nad ydynt yn aelodau o’r Bwrdd Llywodraethwyr, sy’n darparu barn a safbwynt allanol yn nhrafodaethau’r Pwyllgor. Mae uwch reolwyr y Brifysgol yn dod i gyfarfodydd y Pwyllgor Archwilio fel bo angen, ond nid ydynt yn aelodau ohono. Mae’r Pwyllgor Archwilio yn ystyried adroddiadau archwilio mewnol manwl sy’n cynnwys argymhellion ar gyfer gwella system rheolaethau mewnol y Brifysgol ac mae’n monitro gweithredu’r argymhellion. Ar ddechrau pob cyfarfod mae’r aelodau’n cyfarfod yn breifat gydag archwilwyr mewnol ac allanol y Brifysgol heb swyddogion yn bresennol. Mae’r Pwyllgor Archwilio yn cynnal asesiad blynyddol o’i effeithiolrwydd ei hun.   

 

Cedwir Cofrestr Buddiannau aelodau’r Bwrdd ac aelodau cyfetholedig y Pwyllgorau ac mae ar gael i’r cyhoedd; ac unrhyw ddatganiad o unrhyw wrthdaro buddiannau a wneir ar ddechrau pob cyfarfod Bwrdd a Phwyllgor. 

 

Mae’r Bwrdd yn cynnal adolygiadau effeithiolrwydd, yn unol â gofynion Cod Llywodraethu Addysg Uwch y Pwyllgor Cadeiryddion Prifysgolion, o leiaf bob pedair blynedd; cynhaliwyd adolygiad yn ystod 2017/18 gan hwylusydd allanol. Daeth yr adolygiad hwn i’r casgliad bod “y Bwrdd yn effeithiol ymhob agwedd allweddol, bod llywodraethwyr annibynnol yn gweithredu’n gadarnhaol yn rôl y ‘ffrind beirniadol’, bod lefel dda o ymddiriedaeth, mae ymrwymiad y Bwrdd i lwyddiant y Brifysgol yn glir iawn ac, yn bwysig iawn, mae cynrychiolwyr y myfyrwyr wedi eu hintegreiddio’n dda i waith y Bwrdd ac mae’r Bwrdd yn cael ei arwain a’i gyfeirio’n dda iawn gan y Cadeirydd.”

 

Deilliodd nifer o argymhellion o’r Adolygiad, gyda’r prif nod o “gynorthwyo i wella tryloywder ac atebolrwydd wrth i’r Brifysgol fynd i mewn i gyfnod mwy datblygiadol ar sail niferoedd myfyrwyr cynyddol, datblygu’r ystad a chynnyddu’r partneriaethau allanol.” Roedd yr hwylusydd allanol o’r farn bod y Bwrdd mewn lle da i wynebu’r heriau hyn, ond bydd angen iddo sicrhau bod ei gynllunio strategol a’i brosesau rheoli risg cysylltiedig yn gadarn a’u bod yn hyblyg wrth i ffactorau mewnol ac allanol newydd ddylanwadu, ond mae hyn yn amlwg o fewn gallu a chapasiti’r Bwrdd. 

 

Saif y cyfrifoldeb am wreddio rheoli risgiau ardraws y Brifysgol a chynnal trosolwg o’r risgiau sefydliadol lefel uchel allweddol gyda Bwrdd yr Is-ganghellor, sy’n derbyn adroddiadau ar risgiau a nodwyd ac yn ystyried y materion rheoli cysylltiedig. Mae’r Pwyllgor Archwilio yn derbyn ac yn archwilio’r gofrestr risgiau corfforaethol ymhob cyfarfod, i gynorthwyo i hysbysu’r rhaglen archwilio mewnol dreigl. Yn ystod 2017/18 cymeradwyodd y Bwrdd Llywodraethwyr bolisi rheoli risgiau newydd a datganiad yr awch am risg ac mae’r Pwyllgor Archwilio wedi cadw llygad ar gofrestr risgiau corfforaethol ddiwygiedig a’r prosesau cysylltiedig. Mae’r Pwyllgor Archwilio yn derbyn ac yn ystyried adroddiad yn flynyddol gan ddarparydd archwilio annibynnol y Brifysgol, RSM LLP, ar y prosesau rheoli risgiau. Adolygwyd y gofrestr risgiau corfforaethol gan y Bwrdd Llywodraethwyr yn ystod y flwyddyn. 

 

Mae’r Pwyllgor Archwilio yn derbyn adroddiadau rheolaidd gan archwilwyr mewnol ac allanol y Grŵp ac unrhyw argymhellion ar gyfer gwella. Mae adroddiadau cynnydd o ran gweithredu’r argymhelion yn cael eu monitro gan Fwrdd yr Is-ganghellor yn ogystal â’r Pwyllgor Archwilio. Hysbysir y sicrwydd i’r Bwrdd Llywodraethwyr am effeithiolrwydd y system risgiau a rheolaeth fewnol gan waith yr uwch reolwyr yn y Brifysgol, sydd â chyfrifoldeb am ddatblygu a chynnal y fframwaith rheolaeth fewnol, a ystyrir gan y Pwyllgor Archwilio; a sylwadau a wnaed gan yr archwilwyr mewnol yn eu hadroddiad blynyddol a’r archwilwyr allanol yn eu llythyr rheoli. 

 

Rheolaeth fewnol

 

Roedd prif elfennau system rheolaethau mewnol y Grŵp, wedi’u dylunio i gyflawni’r cyfrifoldebau a nodir uchod, yn cynnwys y canlynol:  

  • Diffiniadau clir y cyfrifioldebau, a’r awdurdod wedi’i ddirprwyo i uwch reolwyr a phenaethiaid meysydd academaidd a phroffesiynol;
  • Proses gynllunio tymor canolig a thymor byr, wedi’i ategu gan gyllidebau manwl yn nodi’r incwm, gwariant, cyfalaf a llif arian blynyddol;
  • Adolygu recriwtio myfyrwyr yn rheolaidd ac adolygu’r canlyniadau ariannol yn rheolaidd, yn cynnwys adrodd ar amrywiadau a diweddariadau ar y sefyllfaoedd alldro a ragfynegir;
  • Gofynion wedi’i diffinio’n glir a’u ffurfioli i gymeradwyo a rheoli gwariant, gyda phenderfyniadau buddsoddi ynghylch gwariant cyfalaf neu refeniw yn ddarostyngedig i arfarniad ffurfiol manwl ac adolygiad yn unol â’r lefel cymeradwy a bennwyd gan y Bwrdd Llywodraethwyr;
  • Rheoliadau Ariannol Cynhwysfawr, yn nodi’r rheolaethau a’r gweithdrefnau ariannol, wedi’u cymeradwyo gan y Bwrdd Llywodraethwyr;
  • Tîm Archwilio Mewnol annibynnol proffesiynol y mae eu rhaglen flynyddol yn cael ei chymeradwyo gan y Pwyllgor Archwilio;  
  • Cysylltu adnabod a rheoli risgiau gyda chyflawni amcanion strategol y Brifysgol trwy’r broses gynllunio;
  • Gwerthuso tebygolrwydd ac effaith risgiau’n cael eu gwireddu fel rhan o’r un broses, a sefydlu mesurau lleddfu;
  • Gwreiddio rheoli risgiau a phrosesau rheoli mewnol yng ngweithrediad parhaus yr holl adrannau academaidd a gwasanaethau proffesiynol;
  • Adroddiadau rheolaidd i’r Pwyllgor Archwilio, ac yna i’r Bwrdd Llywodraethwyr, ar risgiau a rheolaethau mewnol; ac
  • Adroddiadau i’r Bwrdd Llywodraethwyr ar brif ganlyniadau adnabod a gwerthuso risgiau ac adolygu eu rheoli. 

 

Mae’r Pwyllgor Archwilio, ar ran y Bwrdd Llywodraethwyr, wedi adolygu effeithiolrwydd system rheolaethau mewnol y Brifysgol.

 

Mae’r Bwrdd Llywodraethwyr yn cadw at ddarpariaethau’r Cod Llywodraethu Addysg Uwch (2014) [fel y’i diwygiwyd] a gyhoeddwyd gan y Pwyllgor Cadeiryddion Prifysgolion; ac mae adroddiad adolygiad effeithiolrwydd y Bwrdd yn ystod 2017/18 wedi cadarnhau hyn. Nid oedd unrhyw faterion arwyddocaol yn codi yn ystod 2017/18 yng nghyswllt Llywodraethu Corfforaethol.

 

Cymeradwywyd gan Fwrdd Llywodraethwyr 30ain Tachwedd 2018

 


[1] Norma Jarboe OBE/www.women-count.org/ WomenCount/March 2016

   

Top