GDPR Cookie Consent by Free Privacy Policy

Dydy hi ddim yn rhy hwyr i wneud cais - Edrychwch ar ein cyrsiau ar gyfer mynediad mis Medi 2019.

WGU Logo
WGU ten years
Pam nad yw rhai pobl yn hoffi slwtsh- mae ganddyn nhw ymdeimlad â’r dirmygedigv

Pam nad yw rhai pobl yn hoffi slwtsh

Eleni, mae ffilm wreiddiol Alien yn dathlu ei phen-blwydd yn ddeugain mlwydd oed, ac yn ei sgil daeth cyfres o ffilmiau dilyniant neu ffilmiau wedi eu gosod cyn amser yr Alien wreiddiol, yn ogystal â masnachfreintiau proffidiol o lyfrau, modelau, gemau fideo a nwyddau eraill. Pam felly i’r ffilm yma fod mor llwyddiannus, a pham mae’n parhau i fod yn boblogaidd heddiw? Wel, hoffi hi ai peidio, mae’n anodd anwybyddu cyfraniad y ffilm yma at ddiwylliant poblogaidd a genre y ffilm arswyd, gyda’i golygfeydd dychrynllyd a’i chysyniadau tywyll.

Yn dilyn syniad a gyflwynwyd yn ffilm Dark Star, o aliwn yn erlid criw o fodau dynol yn ddidostur o amgylch llong seren sydd yn dirywio, cyflwynodd y cyfarwyddwr, Ridley Scott, y bwystfil perffaith inni. Does dim rhesymu i’w gael gyda’r senomorff, wrth iddo fynd ati i gyflawni ei nod eithaf o atgynhyrchu - gan ddefnyddio bodau dynol fel deoryddion. Pan fo’r aliwn yn cael ei eni mae’n rhwygo allan o’r corff dynol, gyda’r croen dynol yn rhwygo a chwalu, yn crynu’n eithafol ac yn gwaedlifo.

Wrth wylio’r ffilm yma, down wyneb yn wyneb â dirywiad y corff dynol - rhywbeth sy’n ein hatgoffa o’i freuder a natur anorfod marwolaeth, gan gynnwys ein marwolaeth ni ein hunain. Mae hyn yn cael ei wneud hyd yn oed mwy brawychus gan y syniad o rywogaeth aliwn sydd yn meddiannu ein crwyn, tebyg i greaduriaid parasitig o fyd natur, fel y Pry Mud (Botfly). Fe welwn waed yr aliwn, sydd yn asid cyrydol ac felly’n beryg bywyd i’n croen sensitif ni; mae o hefyd yn sylwedd gludiog, tebyg i  lysnafedd, sy’n ein hatgoffa o weithredoedd y corff a gwastraff.

Mae ymateb y gynulleidfa i’r ddelweddaeth yma yn amrywio’n eang, ar hyd continwwm sy’n ymestyn o dderbyn i ffieidd-dod. Gall cysyniad Julia Kristeva o’r ‘dirmygedig’ neu arswyd goddrychol, ein cynorthwyo i ddadlwytho ac egluro ein hymateb somatig ac emosiynol. Gan dynnu ar ddadansoddiad seicolegol Lacanaidd, mae Kristeva yn egluro ymateb dynol i’r bygythiad o ystyr yn cael ei chwalu, oherwydd colli’r gwahaniaeth rhwng yr hunan a’r Arall - yn yr achos hwn, bodau dynol ac aliwns. Mae gorfod wynebu pethau ‘dirmygedig’, megis cyrff marw, clwyfau agored, carthffosiaeth a hyd yn oed y croen sydd yn ffurfio ar wyneb llefrith cynnes, yn ein hatgoffa mewn modd trawmatig o’n materoliaeth ein hunain, gan aflonyddu ar ein hymdeimlad o hunaniaeth, system a threfn.

Mae sylfeini damcaniaethol yr ymdeimlad yma â’r ‘dirmygedig’ i’w canfod yng nghysyniad clasurol Freud o ataliad, a ddatblygwyd gan seicdreiddwyr a’i dilynodd. Os ydych chi’n astudio seicoleg, bydd dadansoddiad seicolegol yn ffurfio rhan o’ch blwch offer i ddeall natur dynoliaeth - gan gynnwys ein hymateb i ffilmiau arswyd!   


Ynglŷn â’r Awdur

Dr Sara Wheeler

Dr Sara Wheeler

Mae Dr Sara Wheeler yn ddarlithydd mewn Seicoleg ym Mhrifysgol Glyndŵr Wrecsam. Ar hyn o bryd mae'n dysgu ar y radd BSc Seicoleg.

Top