GDPR Cookie Consent by Free Privacy Policy

Dydy hi ddim yn rhy hwyr i wneud cais - Edrychwch ar ein cyrsiau ar gyfer mynediad mis Medi 2019.

WGU Logo
WGU ten years
GP

Sut gallwn ni daclo’r gostyngiad yn niferoedd Meddygon Teulu?

Ar ôl treulio 20 munud yn gwrando ar gân llawer rhy fywiog am 8.30 ar fore dydd Llun, llwyddais i gael trwodd i dderbynnydd yn fy meddygfa teulu lleol. ‘Mae pob apwyntiad meddyg teulu heddiw wedi cael ei llenwi. Be’ sy’n bod hefo chi? Ydi’n achos brys?’

 Er y cefais fy nhemptio i ateb ‘Does bosib nad yw dal y llinell am 20 munud ddim yn dangos ei bod yn achos brys?’ ond setlais am ‘Ia, dw i angen apwyntiad brys, sut gallwn i gael siarad hefo’n feddyg?’ Ar ôl sgwrs anfoddhaol penderfynais nad oedd pwynt ceisio cael apwyntiad y diwrnod hwnnw.

Fel rhywun sydd, yn ffodus, sydd prin ymweld â meddygfa, roedd i’n teimlo’n flin ac yn rhwystredig ar ôl y sgwrs ffôn. I fi, fel Darlithydd Iechyd Cyhoeddus a Lles, roedd yn esiampl dda i'w ddefnyddio hefo’n dosbarth y bore hwnnw o’r galw digynsail mae’r GIG yn ei wynebu.

A dweud y gwir, roedd gan fy myfyrywr llawer mwy o straeon pryderus, fel problemau hefo derbynwyr ac aros am hir iawn ar droli mewn yn ysbyty. Daeth cwestiwn o’r esiamplau: Sut gallwn ni mynd i’r afael â’r broblem?

Mae meddygon a derbynwyr (ynghyd â gweithwyr iechyd proffesiynol eraill) o dan bwysau aruthrol, a ni all hyn arwain at yrfaoedd llwyddiannus a boddhaol. Nid yw’n syndod bod y GIG wedi cael trafferth i ddenu meddygon iau i swyddi am flynyddoedd, a hefyd bod llawer yn ymddeol yn gynnar.

Dylai fod recriwtio gweithlu o ansawdd uchel ac wedyn eu cadw yn flaenoriaeth i’r llywodraeth.

Ond prif ffocws fy nhrafodaeth hefo’r myfyrwyr oedd sut i sicrhau nad oedd pobl angen mynd i’r feddygfa yn y lle cyntaf.

‘Does dim dwywaith fod angen meddygon teulu ac ysbytai oherwydd mi fydd achosion brys ac afiechydon a chyflyrau ni ellir eu hatal erioed, ond mi ellir atal llawer o ymweliadau ac mae’n fwy addas i drin eraill yn y gymuned. 

Mae cwestiynau pwysig i fi a’n myfyrywyr yn cynnwys: sut i hybu iechyd da ac atal iechyd gwael, a sut i ddefnyddio asedau cymunedol i leihau’r pwysau sydd ar y GIG.

Mewn rhai achosion, gellir canfod atebion mewn meddylfryd gydol oes tuag at iechyd, iechyd meddwl a lles. Rydym yn gwybod fod profiadau cynnar yn bwysig os ydym am fod yn iach, a bod y peryg o wynebu problemau iechyd yn cynyddu wrth i ni fynd yn hŷn

Gellir canfod rhai o’r atebion wrth gydnabod a buddsoddi mewn arloesiadau fel rhagnodi cymdeithasol h.y. ‘rhagnodi’ gweithgareddau nad ydynt yn glinigol neu wasanaethau cymunedol, fel garddio, grwpiau celf a chrefft, yoga chynlluniau colli pwysau i daclo problemau iechyd fel iselder a gordewdra. 

Rhywbeth sydd yn hanfodol i leihau’r pwysau ar y GIG ydi gwella’r amodau cymdeithasol sydd yn effeithio ar bobl o ddydd i ddydd. Fel y dywedodd yr Athro Epidemioleg ac Iechyd Cyhoeddus enwog, Syr Michael Marmot: “Pam trin pobl a’u hanfon yn ôl i’r amodau a wnaethon nhw’n sâl?”

Archwilir y cwestiynau hyn a mwy yn ein rhaglen BSc (Anrh) Iechyd Cyhoeddus a Lles ym Mhrifysgol Glyndŵr Wrecsam. Rydym hefyd yn cynnal sesiynau ‘dosbarth feistr’ a ‘dysgu noson olau’ am ddim sydd ar agor i’r cyhoedd.

Ynglŷn â'r awdur

Dr Sharon Wheeler

Dr Sharon Wheeler

Mae Dr Sharon Wheeler yn Arweinydd Rhaglen Iechyd Cyhoeddus a Lles ym Mhrifysgol Wrecsam Glyndŵr. Mae ymchwil Sharon wedi archwilio amrywiaeth o destunau, gan gynnwys gordewdra plentyndod a’r Rhaglen Mesur Plant Cenedlaethol, yn ogystal â’r cysylltiadau rhwng dulliau magu plant, gweithgareddau wedi’u trefnu i blant ac iechyd a lles.

Yn ei hymchwil diweddaraf, mae Sharon yn archwilio pa mor addas ac effeithlon yw defnyddio ‘ymarfer corf wyrdd’ i hybu iechyd a lles o fewn teuluoedd. 

Top